Zoöpinie 

 

 

Elke uitgave van de Harpij wordt begonnen met een zoöpinie. Dit is een onderdeel waar een stelling wordt neer gezet om mensen aan het denken te zetten. De stelling is niet noodzakelijkerwijs de mening van de redactie of van stichting de Harpij. Reacties worden indien de ruimte in het blad het toelaat geplaatst.

 

 

Javaanse bantengs in Safaripark Beekse Bergen en rotseekhoorn in Burgers' Zoo

 

 

Harpij 4 2006

 

Wegens ruimte gebrek kon de reactie op onderstaande zoöpinie niet in Harpij 1 2007 worden opgenomen, vandaar dat hij hier geplaatst is.

 

Zoopinie Harpij 4- 2006

 

De dierentuinwereld is al jaren volop in beweging: de kleine hokjes van vroeger hebben bijna allemaal al plaats gemaakt voor ruime, vaak gemixte, verblijven waar dieren veel ruimte hebben om hun natuurlijke gedrag uit te oefenen. De postzegelverzamelingen zijn veranderd in goed gecoördineerde diercollecties en educatie neemt een steeds belangrijkere rol in. Ook natuur-en soortbehoud zijn niet meer weg te denken in de moderne dierentuin. Toch lijkt het soms of we een beetje bedrijfsblind aan het worden zijn. In het streven naar vooruitgang gaan we soms eigenlijk achteruit.

 

 De laatste jaren schieten de vogelshows in dierentuinen als paddenstoelen uit de grond. Waar in het verleden een weg was ingeslagen van steeds grotere volières, lijkt het opeens acceptabel om vogels met een touwtje aan hun poot op een blok hout te zetten. Als ze niet rustig blijven krijgen ze een maskertje over hun hoofd of worden in een donkere kist gezet. Dagelijks mogen ze op gezette tijden een paar keer heen en weer vliegen en een nepprooi vangen om vervolgens weer achter de schermen aan een touwtje te verdwijnen. Door middel van dagelijks wegen wordt er voor gezorgd dat ze niet te goed doorvoed zijn, zodat ze in ieder geval terug komen bij de valkenier. Ook soortbehoud lijkt opeens van ondergeschikt belang te zijn: zonder pardon worden EEP-soorten of andere weinig gehouden, moeilijk kwekende soorten gebruikt.

 

Natuurlijk bereik je de bezoekers beter met een vogelshow dan met een ruime volière waar je moet wachten tot er iets interessants gebeurt. De aangeklede chimpansee op de arm van een verzorger zoals dat vroeger regelmatig voorkwam, had dezelfde uitwerking. Bij de gemiddelde dierentuinbezoeker maakte hij waarschijnlijk meer indruk dan de natuurlijke groepen chimpansees van nu. Toch zullen we het er met z’n allen over eens zijn dat dit niet meer kan. Het verschil tussen de chimpansee van vroeger en de vogel van nu is echter niet zo heel erg groot. Beide werden op jonge leeftijd bij de ouders weggehaald en door opvoeding bij mensen volledig verkeerd ingeprent. Je kunt je daarbij zelfs nog afvragen bij welk van de twee de impact op het leven groter is. Eén groot verschil is er echter wel: vroeger heette het volksvermaak, tegenwoordig heet het educatie.

 

 

 

Reactie:

 

Ubachsberg, 20-12-06.

 

Aan de redactie van de Harpij.

 

Graag wil ik reageren op de Zoöpinie in uitgave 4-2006.

De stelling :  "Is het verantwoord om (roof)vogels in dierentuinen in shows te gebruiken. In de meeste gevallen is vooral huisvesting en trainingsmethode een terecht discussiepunt, gezien vanuit de moderne visie van de dierentuinen".

Daarover valt natuurlijk veel te zeggen.

 

Ik ben van jongs af aan gefascineerd door vogels. Ik heb gedurende vele jaren ruime ervaring opgedaan in het observeren van vogels in de natuur, een van mijn geliefde bezigheden. Vooral de leefwijze van roofvogels heeft me steeds zeer geboeid. Ik ben jarenlang lid van de Vogelwacht Limburg en geruime tijd werkzaam geweest voor het beschermingsplan van de kerkuil.

 

Momenteel ben ik tevens met veel plezier werkzaam als vrijwilliger (gids) in GaiaPark Kerkrade Zoo, waar tevens enkele prachtige uilen en roofvogels in de collectie zijn opgenomen (te weten kerkuil, sneeuwuil, Europese oehoe en de bijzondere palmgier).

 

Uit algemene interesse heb ik vorig jaar een workshop valkerij gevolgd. Zodoende heb ik een indruk gekregen hoe de vogels worden gehanteerd, verzorgd en getraind. Het is inderdaad gebruikelijk, zoals in jullie Zoöpinie vermeld, dat de vogels d.m.v. een langveter via hun poten aan een blok of beugel worden vast gezet. Hierdoor hebben ze dus een zeer beperkte bewegingsvrijheid. Daarvoor moet toch een diervriendelijk alternatief te bedenken zijn zou je denken. Als je dit als discussiepunt bij de valkenier aansnijdt is de uitleg dat roofvogels liever lui dan moe zijn. M.a.w. ze hebben geen behoefte om doelloos rond te vliegen. Dit kost alleen maar onnodig energie. Volgens de valkeniers vliegen roofvogels alleen om te jagen, of om hun territorium te verkennen, of om betere voedselgebieden op te zoeken (trek). Dit is gezien mijn jarenlange observaties in het wild zeker gedeeltelijk waar. Denk maar eens aan de buizerd op de vangrail langs de snelweg. Het liefst zit hij daar de hele dag op de uitkijk, totdat hij een dood gereden prooi krijgt voorgeschoteld. Vandaar dat ook in GaiaPark m.b.t. de huisvesting van de uilen en palmgieren is gekozen voor hoge volières met uitkijkposten i.p.v. lange vluchten met veel vliegruimte.

Maar toch, ik als vogelliefhebber, ben er van overtuigd dat een roofvogel niet graag aan een touwtje van circa 1 m wordt vastgezet en zodanig aanzienlijk in zijn bewegingsvrijheid wordt beperkt.

 

Per toeval ben ik via een kennis in het bezit gekomen van een jonge kerkuil inclusief vanzelfsprekend de benodigde Cites papieren. Bezorgd dat ie in verkeerde (lees ondeskundige) handen zou vallen, heb ik me over de vogel ontfermd. Het is helaas voor iedereen toegestaan om een roofvogel (inclusief benodigde Cites papieren) aan te schaffen. Dit is natuurlijk een belachelijke situatie, aangezien velen niet de vereiste kennis voor een juiste verzorging bezitten. Toen ik mijn kerkuil kocht, wilde ik hem graag op een andere manier (diervriendelijker) huisvesten en trainen als gebruikelijk in de valkerij. Ik heb de vogel gehuisvest in een ruime volière in de schuur, waarin hij vrij kan vliegen. Met veel geduld en overgave is het me gelukt om de vogel dagelijks vrij in de tuin en in het open veld te laten vliegen. Hij keert d.m.v. het aanbieden van prooi terug op mijn handschoen, zoals gebruikelijk in de genoemde shows. Dit zou een effectieve manier kunnen zijn om (roof)vogels af te richten voor de vliegshows o.a. in dierentuinen. Naar mijn mening zou deze trainingsmethode breder toegepast moeten en kunnen worden. Het publiek zal dit weten te waarderen omdat de betreffende vogels buiten de presentaties om in volières te zien zijn in plaats van aan een touwtje vast zitten.

Ik ben er zeker van dat de educatieve bijdrage van vogelvoorstellingen van grote waarde is. Dit heb ik zelf afgelopen zomer in GaiaPark ervaren. Mensen zijn heel geïnteresseerd indien ze dicht bij de vogels kunnen komen. Ik heb met vogels van een door GaiPark ingehuurde valkenier, op de hand tussen het publiek gestaan en de mensen vragen je daadwerkelijk het hemd van je lijf. Ik ben ervan overtuigd dat het zeer zinvol is om het publiek uitgebreid over de levenswijze van deze majestueuze vogels te informeren. Maar dan alleen als de gebruikte vogels in hun vrije tijd in ruime volières kunnen leven.

 

Mijn conclusie :

 

Jo Habets.